است ، شامل تفسير نمىشود . با توجه به اينكه در روايات گاهى از تنزيل تعبير به تفسير شده ، اين احتمال متقن‌تر به نظر مىرسد . بنابر اين ، اينكه تنزيل به معناى تفسير باشد ، قرينه‌هاى ديگرى هم دارد ، مثلا درباره امير مؤمنان به مناسبت جنگ‌هاى حضرت پس از به دست گرفتن خلافت و درگير شدن با مخالفان از پيامبر نقل شده است : « لتنتهن يا معشر قريش او ليبعث اللّه عليكم رجلا يضربكم على تأويل القرآن كما ضربتكم على تنزيله » . « 1 » همانا شما اى جماعت قريش به كارهاى خود خاتمه مىدهيد ، يا اينكه كسى را خدا خواهد فرستاد كه با شما مىجنگد به تأويل قرآن ، همانطور كه درگذشته با تنزيل آن . و در روايت ديگر آمده است : « ان منكم رجل يقاتل على تأويل القرآن ، كما قاتلت على تنزيله » . « 2 » از شما مردى خواهد بود كه بر تأويل قرآن مىجنگد ، همانطور كه من بر تنزيل قرآن جنگيدم . يا در روايتى آمده است كه امام باقر عليه السّلام درباره اين روايت : كه نيست آيه‌اى جز آنكه براى آن ظاهر و باطنى آمده معنايش چيست ؟ امام مىفرمايد ظاهر قرآن تنزيل آن و باطنش تأويل آن مىباشد . « 3 » بنابر اين از مجموع اين سه احتمال مىتوانيم بگوييم دو احتمال اخير ، ذكر مصاديق و بيان شأن نزول و تبيين و تفسير و توضيح تفصيلى آيات از اين ويژگى استفاده مىشود و احتمال اول به هيچ وجه نمىتواند مطرح

--> ( 1 ) - مفيد ، كتاب الجمل / 80 ، تحقيق سيد على مير شريفى ، قم ، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى ، 1413 . البته در تفسير عياشى ج 1 / 93 ، ح 56 آمده : ان فيكم من يقاتل على تأويل القرآن ، كما قاتلت على تنزيله . ( 2 ) - ابن اثير ، اسد الغابة ، ج 4 / 124 به نقل از ابو سعيد خدرى . ( 3 ) - مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 97 ، بصائر الدرجات / 295 .